Công trình của Giáo sư gốc Việt góp mặt tại triển lãm khoa học danh giá của Anh

 Hội Hoàng gia Anh - một trong những viện hàn lâm khoa học quốc gia uy tín và lâu đời nhất thế giới (hoạt động từ năm 1660) - vừa thông báo tổ chức Triển lãm Khoa học mùa Hè (RSSSE) 2026, sự kiện phản ánh trình độ và xu hướng phát triển khoa học, công nghệ của Anh và quốc tế.

Triển lãm dự kiến diễn ra từ ngày 30/6 đến 5/7/2026 tại trụ sở của Hội ở trung tâm London.

Công trình “Vật liệu nano: Bước nhảy vọt trong chẩn đoán và điều trị bệnh” do Giáo sư gốc Việt Nguyễn Thị Kim Thanh, thuộc đại học University College London (UCL), chủ trì đã được lựa chọn là một trong 13 công trình tiêu biểu trưng bày tại triển lãm năm nay.

Việc tham gia Triển lãm cũng diễn ra trong bối cảnh đại học UCL kỷ niệm 200 năm thành lập. Trước đó, năm 2010, nhóm nghiên cứu của Giáo sư Thanh cũng đã tham gia triển lãm này, nhân dịp kỷ niệm 350 năm thành lập Hội Hoàng gia Anh.

Theo nội dung dự án, nhóm nghiên cứu tập trung phát triển các cấu trúc nano thế hệ mới cho nhiều lĩnh vực khám và chữa bệnh, trong đó có nâng cao độ nhạy của các xét nghiệm chẩn đoán nhanh cho các bệnh truyền nhiễm, tương tự như xét nghiệm COVID-19; cải thiện chất lượng hình ảnh trong chụp cộng hưởng từ (MRI) trong phát hiện bệnh.

Một số vật liệu nano có khả năng tương tác với từ trường xoay chiều nhằm ứng dụng trong điều trị ung thư bằng phương pháp tăng nhiệt ngay tại khối u, cho phép tiêu diệt tế bào ung thư một cách có mục tiêu và giảm thiểu tác dụng phụ.

Các chuyên gia quốc tế nhận định, những nghiên cứu này không chỉ có giá trị khoa học mà còn có tiềm năng ứng dụng cao trong y học, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe và giảm chi phí điều trị.

Tại Triển lãm, Giáo sư Thanh cũng tham gia thảo luận với chủ đề “Liệu khoa học hiện đại có thể đánh bại ung thư?”

Phiên thảo luận có sự tham gia của các nhóm nghiên cứu tiêu biểu tại Triển lãm, tập trung phổ biến các hướng nghiên cứu mới nhằm cải thiện cuộc sống cho bệnh nhân ung thư.

Trao đổi với phóng viên Thông tấn xã Việt Nam tại Anh, Giáo sư Nguyễn Thị Kim Thanh rất vui mừng và tự hào khi công trình của bà được chọn tham gia triển lãm khoa học danh tiếng đúng vào thời điểm kỷ niệm 200 năm thành lập UCL.

Bà cho biết rất ít nhóm nghiên cứu có cơ hội được lựa chọn tham gia triển lãm lần thứ hai do tiêu chí tuyển chọn khắt khe.

Giáo sư Thanh nhấn mạnh mục tiêu chính khi tham gia triển lãm là đưa khoa học đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Theo bà, triển lãm không chỉ giới thiệu các tiến bộ nghiên cứu mà còn tạo không gian để công chúng trực tiếp trải nghiệm và hiểu rõ cách vật liệu nano có thể góp phần cải tiến xét nghiệm nhanh tại nhà, nâng cao chất lượng chẩn đoán thông qua cải thiện hình ảnh cộng hưởng từ (MRI), cũng như hỗ trợ điều trị ung thư chính xác và hiệu quả hơn, đồng thời giảm thiểu tác dụng phụ cho người bệnh.

Bà cho biết: “Tôi hy vọng qua triển lãm này, nhiều bạn trẻ sẽ được truyền cảm hứng, nuôi dưỡng đam mê nghiên cứu khoa học và nhận thấy rằng khoa học thực sự có thể giải quyết những thách thức lớn của nhân loại.”

Giáo sư Nguyễn Thị Kim Thanh chia sẻ thêm rằng, tại Hội nghị Vật liệu Nano cho Y tế tháng 8/2019, trong khuôn khổ Hội nghị lần thứ nhất của Viện Hàn lâm trẻ Việt Nam (VYA) và Hội nghị của các Viện hàn lâm trẻ toàn cầu lần thứ 4, bà đã trực tiếp hướng dẫn khoảng 70 học sinh trung học phổ thông đến từ Đà Nẵng và Quảng Nam thực hành chế tạo hạt nano vàng, đồng thời tìm hiểu vai trò của protein trong ổn định các hạt nano.

Theo bà, trải nghiệm này đã tạo hứng thú lớn cho học sinh và thúc đẩy bà lên ý tưởng đưa mô hình triển lãm khoa học hiện đại đến Việt Nam.

Tại Anh, bên cạnh nghiên cứu, Giáo sư Thanh tích cực tham gia phổ biến khoa học thông qua các bài giảng, thuyết trình và trình diễn thí nghiệm tại nhiều sự kiện, như Pint of Science (5/2022), cũng như tổ chức trại hè khoa học dành cho nữ sinh có hoàn cảnh khó khăn (4/2023).

Bà cho biết đã ghi lại quá trình tổ chức trại Hè và đăng tải trên các tạp chí khoa học uy tín của Mỹ, qua đó xây dựng tài liệu hướng dẫn hỗ trợ giáo viên triển khai các hoạt động trình diễn khoa học cho học sinh trung học, góp phần nâng cao hiểu biết khoa học, đặc biệt tại Việt Nam.

RSSSE là một trong những sự kiện tương tác khoa học thường niên uy tín và danh giá nhất tại Vương quốc Anh.

Triển lãm này được hình thành từ các buổi dạ hội khoa học tổ chức từ năm 1778 và hằng năm thu hút hàng chục nghìn lượt khách tham quan trực tiếp, bao gồm học sinh, sinh viên, giáo viên, các nhà hoạch định chính sách, nghị sỹ, lãnh đạo doanh nghiệp và cộng đồng khoa học.

RSSSE đồng thời tiếp cận rộng rãi công chúng thông qua các kênh truyền thông, báo chí và nền tảng trực tuyến.

Năm 2026, triển lãm giới thiệu 13 công trình tiêu biểu đến từ khắp Vương quốc Anh. Nhóm của Giáo sư Thanh là nhóm duy nhất của UCL được lựa chọn tham gia và đứng ra chủ trì một công trình tại triển lãm.

Việc lựa chọn mang tính cạnh tranh cao, chỉ khoảng một phần ba hồ sơ đề xuất được chấp nhận bởi Ủy ban Triển lãm Khoa học mùa Hè của Hội Hoàng gia Anh.

Giáo sư Nguyễn Thị Kim Thanh là nhà khoa học uy tín trong lĩnh vực vật liệu nano và y sinh, được đánh giá thuộc nhóm 2% nhà khoa học hàng đầu thế giới, có nhiều đóng góp trong ứng dụng vật liệu nano vào chẩn đoán và điều trị bệnh.

Bà đã được trao nhiều giải thưởng quốc tế, trong đó có Huy chương Rosalind Franklin của Hội Hoàng gia Anh (2019), Giải thưởng “Phụ nữ xuất sắc trong lĩnh vực hóa học hoặc kỹ thuật hóa học” năm 2023 của Liên minh Quốc tế về Hóa học Thuần túy và Ứng dụng (IUPAC), và Giải thưởng Thomas Graham 2023 của liên hiệp SCI/RSC (gồm Hiệp hội công nghiệp hóa chất và Hiệp hội hóa học Hoàng gia Anh).

Năm 2022, bà nhận Giải thưởng liên ngành của Hội Hóa học Hoàng gia Anh cho các nghiên cứu về vật liệu nano plasmonic và từ tính phục vụ y sinh.

Cùng năm, bà được mời thuyết giảng tại chương trình nổi tiếng Friday Evening Discourses (FED) của Viện Hoàng gia Anh (The Royal Institution), một diễn đàn khoa học uy tín lâu đời, với bài giảng thu hút gần 30.000 lượt xem.