Xây dựng Hệ sinh thái hỗ trợ nữ khoa học trong nền kinh tế xanh, kinh tế số

Ngay sau Lễ tôn vinh, biểu dương các nữ trí thức tiêu biểu giai đoạn 2021-2026 diễn ra sáng 9-6, ngày 10-6-2026, Hội Nữ trí thức Việt Nam phối hợp với UN Women Việt Nam tổ chức Hội thảo quốc tế với chủ đề “Nữ khoa học hướng tới thị trường: Xây dựng hệ sinh thái hỗ trọ nữ khoa học trong nền kinh tế xanh, kinh tế số”.

Đến dự Hội thảo có TSKH Phan Xuân Dũng - Chủ tịch Liên hiệp các Hội KHKT Việt Nam, TS Trần Văn Tùng - nguyên Thứ trưởng Bộ KH&CN, Chủ tịch Hội Thông tin KH&CN VN, bà  Caroline Nyamayemombe - Trưởng Đại diện UN Women tại Việt Nam, TS.Lim Chae Deok - Chủ tịch Hội nữ khoa học, kỹ sư Hàn Quốc; các nhà khoa học đến từ Austarila, Vương quốc Anh, Hàn Quốc, Canada, Colombia cùng đại sứ tại Việt Nam…, và các nhà khoa học, quản lý của Hội Nữ trí thức Việt Nam, UN Women tại Việt Nam.

Toàn quang cảnh hội thảo.

Khai mạc Hội thảo, GS.TS Lê Thị Hợp, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Việt Nam phát biểu: Hội thảo diễn ra trong bối cảnh đất nước quyết tâm triển khai những chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về khoa học công nghệ, đổi mới và sáng tạo. Đồng thời, nền kinh tế xanh, kinh tế số đang đang đặt ra những yêu cầu mới trong hoạt động nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, bên cạnh việc tạo ra những cơ hội to lớn nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức, rào cản đối với các nhà khoa học nói chung và nữ khoa học gia nói riêng, trong việc đưa kết quả nghiên cứu khoa học từ phòng thí nghiệm ra thị trường. Chính vì vậy, việc xây dựng một hệ sinh thái hỗ trợ nữ khoa học một cách toàn diện, đáp ứng giới và gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu, đổi mới với daonh nghiệp, thị trường là yêu cầu cấp thiết. Đây cũng là giải pháp để phát huy tiềm năng của đội ngũ nữ khoa học, là động lực quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng xanh, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững đất nước.

GS.TS Lê Thị Hợp khai mạc hội thảo.

Chủ tịch Liên hiệp các Hội KHKT Việt Nam - TSKH Phan Xuân Dũng cho rằng: Để giải phóng toàn diện sức sáng tạo và đưa sản phẩm của các nhà khoa học nữ ra thị trường, chúng ta cần một hệ sinh thái tích hợp và có đáp ứng giới. Đó là sự đồng bộ về chính sách, Đột phá về cơ chế tài chính và Sự thấu hiểu, sẻ chia.

5 phiên hội thảo đã diễn ra nhằm giải quyết những vấn đề cốt lõi:

-Đánh giá bức tranh chính sách, pháp luật và thể chế của Việt Nam nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho phụ nữ tiếp cận chuỗi giá trị xanh và số;

-Tiếp thu những bài học kinh nghiệm quốc tế quý báu từ các quốc gia đi đầu như Hàn Quốc, Phần Lan, Canada, Vương quốc Anh và Úc về khung chính sách, lộ trình thương mại hóa và hệ sinh thái bình đẳng giới trong lĩnh vực STEM;

-Mô hình hội nhập tối ưu cho Việt Nam, đặc biệt là mô hình hợp tác công tư giữa Học viện/trường đại học - Nhà đầu tư - Doanh nhân;

-Nhìn thẳng vào thực trạng, thảo luận cởi mở về các khó khăn thực tế mà các nhà khoa học nữ đang phải đối mặt;

-Cùng nhau thiết lập hành động cụ thể theo từng giai đoạn ngắn hạn, trung hạn và dài hạn từ nay đến năm 2035 để hình thành một hệ sinh thái toàn diện, chắp cánh cho nữ khoa học Việt Nam thương mại hóa thành công kết quả nghiên cứu.

Phát biểu tại Hội thảo, bà Caroline Nyamayemombe, Trưởng Đại diện UN Women tại Việt Nam nhấn mạnh:

“Khi các nhà khoa học nữ thành công, đổi mới sáng tạo sẽ thành công. Khi đổi mới sáng tạo thành công, nền kinh tế sẽ phát triển. Vấn đề không nằm ở việc phụ nữ có đủ tài năng hay không, mà nằm ở việc liệu các hệ thống và thể chế của chúng ta đã tạo điều kiện để những tài năng đó phát huy hết tiềm năng hay chưa.”

Bà Caroline Nyamayemombe - Trưởng đại diện UN Women tại Việt Nam phát biểu

Tại Hội thảo, các đại biểu khẳng định Việt Nam đang sở hữu một lực lượng nữ khoa học ngày càng lớn mạnh, có nhiều đóng góp quan trọng trong nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và phát triển công nghệ. Tuy nhiên, nhiều nhà khoa học nữ vẫn đang gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn đầu tư, các dịch vụ hỗ trợ thương mại hóa, kết nối mạng lưới chuyên môn và thị trường. 

Trên thế giới, thách thức này thường được gọi là “Thung lũng chết” – khoảng cách đầy khó khăn giữa một ý tưởng khoa học đầy tiềm năng và một sản phẩm có thể thành công trên thị trường.

Đối với phụ nữ, hành trình đó còn nhiều trở ngại hơn do hạn chế trong tiếp cận mạng lưới hỗ trợ, cơ hội tài chính, không gian ra quyết định, cũng như chức năng kép, gánh nặng chăm sóc không được trả công vẫn chủ yếu đặt lên vai phụ nữ.

Các tham luận đều là chủ đề nóng thu hút sự quan tâm lớn của các đại biểu tham dự

Các thảo luận tại Hội thảo cho thấy một cách tiếp cận mới đang dần hình thành và rằng hỗ trợ các nhà khoa học nữ không chỉ là vấn đề bình đẳng giới. Đó là vấn đề của đổi mới sáng tạo. Đó là vấn đề của tăng trưởng kinh tế, và nó ngày càng trở thành một vấn đề chiến lược đối với sự phát triển của quốc gia.

Thực tiễn quốc tế cho thấy những quốc gia thành công trong việc chuyển hóa tri thức thành động lực tăng trưởng đều xây dựng được các hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mạnh mẽ, kết nối chặt chẽ giữa nhà khoa học, trường đại học, doanh nghiệp, nhà đầu tư, nhà hoạch định chính sách và thị trường.

TSKH Phan Xuân Dũng - Chủ tịch Liên hiệp các Hội KHKT VN.

Kết thúc Hội thảo, các đại biểu cùng kêu gọi tăng cường hợp tác giữa các cơ quan quản lý nhà nước, các trường đại học, viện nghiên cứu, khu vực tư nhân, các quỹ đầu tư, đối tác phát triển và chính các nhà khoa học nữ nhằm xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn diện, hiệu quả và bao trùm hơn.

Các đại biểu cũng nhấn mạnh rằng Việt Nam đang đứng trước một cơ hội đặc biệt để xây dựng một hệ sinh thái nơi các thành tựu khoa học được chuyển hóa thành những giá trị thực tiễn; nơi nhiều phụ nữ hơn có thể trở thành nhà đổi mới sáng tạo, nhà khởi nghiệp và nhà lãnh đạo; và nơi những ý tưởng được hình thành trong phòng thí nghiệm có thể đóng góp trực tiếp cho quá trình chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và sự thịnh vượng lâu dài của đất nước.

Bởi mỗi sáng kiến được đưa ra thị trường sẽ tạo ra giá trị.

Mỗi nhà khoa học thành công sẽ mở ra những cơ hội mới.

Và mỗi nhà khoa học nữ phát huy được hết tiềm năng của mình sẽ góp phần xây dựng một tương lai mạnh mẽ, sáng tạo và bền vững hơn cho Việt Nam.

Hội thảo được kỳ vọng là một diễn đàn đa chiều nhằm mục tiêu cuối cùng là tìm kiếm các giải pháp thực tiễn nhất, tạo ra một hệ sinh thái hỗ trợ  nữ khoa học trong nền kinh tế xanh, kinh tế số, thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW và Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Nguyễn Thị Trâm